مسئولیت اجتماعیِ من، برندِ من

محمدامین ثامنی

 

چکیده

مسئولیت اجتماعی در دهه­ های اخیر در دنیا و در سال­های اخیر در ایران تئوریزه و تعریف شده­است، برخی آن­ را تقدیر و بعضی از آن دقیقا به عنوان یک راه فرار از مسئولیت­ها و آثار مخرب شرکتی و سازمانی یاد کرده­ اند. از رعایت اخلاقیات تا باید و نبایدها و استانداردهای جهانی مجموعه ­ای وسیع از تعاریف هستند که در طول این سال­ها برای مفهوم مسئولیت اجتماعی منتشر شده است. بیشتر این تعاریف مسئولیت یک سازمان یا شرکت و در نهایت سازمان مردم نهاد نسبت به جامعه اطراف را شامل می­شوند، ولی نقش انسان در این میان کجاست؟ در این یادداشت به نقش و اعتبار یک فرد و مسئولیت اجتماعی فردی خواهم پرداخت.

واژگان کلیدی: مسئولیت اجتماعی، توسعه پایدار، دایره مسئولیت

مسئولیت اجتماعی[i] شرکتی، سازمانی، کشوری و... یکی از چالش­های دهه­ های  قبلِ کشورهای توسعه یافته و سال­های اخیر کشورهای در حال توسعه است، تعاریف مختلفی از مسئولیت اجتماعی از جمله هرم کارول، رویکرد ذی­نفعان، ارزش مشترک و سه رکن اصلی وجود دارد، براساس تعریف مشهور به نام سه رکن اصلی (John Eikington) تعادل بین محیط زیست، منفعت (اقتصاد) و مردم (جامعه) مبنای تعریف مسئولیت اجتماعی است؛ درسال 2015 همین تئوری مبنای طراحی اهداف 17 گانه سند توسعه پایدار سازمان ملل[ii] قرار گرفت  و 170 نفر از سران کشورها، نمایندگان بلند پایه نهادهای تخصصی سازمان ملل و جامعه مدنی در جلسه رسمی سران آن را تصویب و مقرر گردید این دستور کار از ابتدای سال 2016  با توجه به ظرفیت ­ها و واقعیت­ های ملی در کشورها عملیاتی اجرایی شود.

 

اهدافی که اگر توسط کشورها و شرکت­ها و سازمان­ها پیگیری و اجرا شوند، معضلاتی مانند گرمایش زمین و تغییر اقلیم، فقر و گرسنگی، بهداشت، رشد اقتصادی، برابری آموزشی و جنسیتی، توسعه شهرها، تولید و مصرف از منابع زمین، حیات وحش و زندگی گیاهان، عدالت و صلح روی زمین برطرف خواهد شد و در واقع زندگی پایدارشکل خواهد گرفت. اجرا کنندگان این اهداف، کشورها، سازمان­ها و شرکت­ها که متشکل از بیش از هفت میلیارد نفر جمعیت زمین هستند و مادامی که مردم (یکی از ذینفعان سند توسعه پایدار) به آن پایبند نباشد و اجرای آن­را مسئولیت خود فرض نکنند این اهداف محقق نخواهد شد. مساله­ای که در هدف 17 سند با عنوان مشارکت[iii] به آن اشاره شده و در جای جای سند از ترکیت " ما مردم"  استفاده شده است، که نشان دهنده اهمیت موضوع مشارکت عامه مردم جهان در تحقق توسعه چند بعدی و پایدار در جهان دارد.

در سند توسعه پایدار مسئولیت پیاده سازی در سطح ملی به عهده دولت­ها و شرکت­ها و نهادهای غیر دولتی است، به همین در بعضی از کشورها دولت یا اصناف شرکت­ها را ملزم به ارائه گزارشات سالانه غیرمالی مسئولیت اجتماعی کرده اند، البته امروز بسیاری از شرکت­ها داوطلبانه و در قالب تشکیل کمیته مسئولیت اجتماعی یا پایداری با انتشار سالیانه گزارشات پایداری[iv]  یا گزارش مسئولیت اجتماعی تلاش می­کنند نقش خود را در این مساله ایفا کنند، ولی تحقق این اهداف بدون مشارکت تک تک اعضا یک شرکت یا سازمان امری غیر ممکن خواهد بود. همانطور که بدون آگاهی و تلاش اعضا یک سازمان چشم انداز و اهداف مالی سازمان محقق نخواهد شد.

و اما سوال همیشگی بیشتر ما در مواجهه با درخواست مشارکت معمولا " مگر من چقدر تاثیر دارم؟ حالا من انجام ندهم چه می­شود؟" خواهد بود، سوالاتی که عموما به دلیل ناتوانی در انجا امور نیست و از عدم آگاهی نسبت به موضوع یا بدبینانه عدم مسئولیت­پذیری ما نشات می­ گیرد.

 دایره مسئولیت[v] بیانگر این است که مسئولیت ما در هیچ مرزی پایان نمی­یاد، نه در مرز خانه و نه حتی در مرز کشور، همانگونه که دیدن یک بی­خانمان خارج از خانه مارا متاثر می­کند، کشتار انسان­ها در جنگ­های بین­المللی باعث تاسف و تاثر ما می­شود، دیدن هم­وطنان سیل­زده ما را تشویق به کمک به آنها می­کند و... بسیاری دیگر از مسائل کوچک و بزرگ ملی و جهانی (گرمایش زمین و تغییر اقلیم، فقر و گرسنگی جهانی، برابری آموزشی و جنسیتی، توسعه شهرها، تولید و مصرف مسئولانه از منابع زمین و حیات وحش) هستند که شاید به دلیل نا آگاهی از علل و اثرات آن نسبت به آنها احساس مسئولیت نمی­کنیم، در حالیکه در بسیاری از موارد مستقیم یا غیر مستقیم مسئولیت آن پدیده­ ها یا اتفاقات با ما است و رفتارها و سبک زندگی شخصی ما در شکل گیری آنها متاثر بوده است.

بی­تفاوت نبودن نسبت به انسان­ها و وقایع اطراف، گرمایش زمین، تغییر اقلیم، وضعیت کره زمین و تعریف مسئولیت اجتماعی شخصی به معنی پذیرفتن مسئولیتِ عواقب و نتایج رفتارهای روزانه و سبک زندگی مان در هر جایگاهی است. این یک واقعیت است که سبک زندگی و رفتارهای ما وابستگی زیادی به منابع موجود و موانع پیش روی ما دارد؛ ولی مانعی برای کسب آگاهی و تغییر رویکرد درباره موضوعاتی مثل فقر و گرسنگی جهانی، محیط زیست، تغییر اقلیم و گرمایش جهانی وجود ندارد، درواقع کاهلی نسبت به این موضوعات ناشی از عدم تعریف مسئولیت اجتماعی شخصی است.

نتیجه گیری

 تغییر رفتارهای کوچک ولی تاثیرگذار، انتخاب سبک زندگی مسئولانه، ترسیم دایره مسئولیت شخصی و تبدیل اینها به مسئولیت اجتماعی و حتی برند شخصی کمک بزرگی به بهروزی[vi] ، احساس خوشبختی خود ما و در نهایت پایداری زمین و محقق شدن اهداف 17 گانه توسعه پایدار خواهد کرد.

منابع

1)      جرمی مون، ترجمه محمد شهرابی فراهانی، 1995، مسئولیت اجتماعی شرکتی

2)      سند اهداف توسعه پایدار سازمان ملل، 2015

3)      فلیپ کاتلر، وسلی شولز، نانسی آر.لی، دوج مکنزی مور، ترجمه کامبیر حیدرزاده، حسین علی سلطانی،2012، بازاریابی اجتماعی برای حفاظت از محیط زیست

4)      ایمیدرو، پایش معدن هوشمند پاسارگاد، 1396، خلاصه راهنمای مسئولیت اجتماعی معدن کاری



[i] Corporate Social Responsibility(CSR) 

[ii] Sustainable Development Goals(SDG)

[iii] Partnership

[iv]    Sustainable Development Report

[v] Circle of responsibility

[vi]  WELLBEING

 

منتشر شده در دانشنامه معیار صنعت خرداد 99

 

 

جستجو