۵ دسامبر( امسال ۱۵ آذر) روز جهانی خاک، یک یادآوری است که همه جهانیان به اهمیت خاک و تاثیر آن برسلامتی و به­روزی(WELL-BEING) انسان توجه کنند. تنوع زیستی و زندگی زیر زمین به صورت مستقیم و غیر مستقیم بر تامین امنیت غذایی و حیات بشر تاثیرگذار است، و اهداف گوناگون سند توسعه پایدار را پوشش می­دهد. بهتر است بدانیم که خاک به تنهایی ۲۵ درصد تنوع زیستی زمین را در بر می­گیرد، به نظر می­رسد درمقایسه با گونه های روی زمین تنها ۱درصد از میکرو ارگانیسم­های خاک شناخته شده اند، ۹۰ درصد از ارگانیسم­ها بخشی یا همه زندگی خود را در خاک بوده­­اند، ارگانیسم­های خاک توانایی از بین بردن بیشتر آلودگی­ها را دارند و بخش­های بزرگی از آب شیرین و پاکیزه زمین به خاک سالم وابستگی مستقیم دارد.

فرو نشست، فرسایش خاک، ازبین رفتن حاصلحیزی و سمی شدن خاک و...پدیده­هایی هستند که کره زمین را تهدید میکند، و قاعدتا روش­های علمی مناسبی برای مقابله با آن در دانشگاه­ها و مراکز علمی اندیشیده شده است، ولی سوال من این است که نقش و سبک زندگی من و شما چه تاثیری در تسریع یا کاهش شتاب این پدیده­ها دارد.

در اینجا قصد دارم چند راه­کار ساده برای کاهش اثرات منفی زندگی روزانه من و شما بر خاک و چگونگی خفاظت از آن را بیان کنم.

۱.   روش و شعار 3R را فراموش نکنیم ( Reduce,Reuse,Recycle) کاهش مصرف، بازیابی یا مصرف دوباره و بازیافت مواد و لوازم و تجهیزاتی که به صورت روزانه استفاده می­کنیم شاید اصلی­ترین و مهم­ترین اقدامی باشدکه هر یک از ما باید انجام دهیم. مهمترین نتیجه­ کاهش مصرف، بازیابی و مصرف دوباره و در نهایت بازیافت؛ کاهش مصرف منابع زمین، کاهش تخریب به واسطه معدن کاوی و برداشت مجدد از منابع زمین است. برای رسیدن به این مهم راه­کارهای زیر پیشنهاد می­شود:/

الف.    همیشه هنگام و قبل از خرید از خودمان بپرسیم آیا واقعا به این کالا نیاز دارم؟ مسحور تبلیغات و حراج ها نشویم.

ب.   لباس­هایمان را با کمترین عیب و ایراد از رده خارج نکینم، رفو و تعمیر لباس­ها فرهنگ پسندیده­ای بود که متاسفانه با زندگی صنعتی و شهری از ما فاصله گرفته است، پوشیدن لباس تعمیر و رفو شده باید به مسئولیت­پذیر بودن ما تلقی شود، و خسیس و بی کلاس بودن من وشما از آن تعبیر نشود.

پ.    تجهیزات منزل و محل کار را با اولین عیب جایگزین نکنیم، تعمیر تجهیزات هم صرفه اقتصادی دارد هم به مصرف کمتر منابع و کمتر آلوده شدن آب و خاک کمک می­کند.

ت.   تجهیزاتی که کمتر نیاز داریم را اجاره کنیم یا قرض بگیریم، متاسفانه فرهنگ امانت گرفتن به دلیل رودروایستی­های بی دلیل از رفتارهای جامعه رخت بر بسته است.

ث.   دست دوم بخریم، دست دوم امانت بگیریم، امانت فروشی­ها و سمساری­ها در روزگاران نه چندان گذشته نقش پررنگی در داد و ستد لوازم منزل و کار داشتند که لازم است دوباره احیا شوند.

ج.      اشتراکی بخریم و مصرف کنیم، قدیم­ترها یکی از فامیل 10 دست بشقاب و قاشق و ... داشت همه مهمانی­های و عروسی­ها با همان برگزار می­شد،

چ.    از خراب شدن مواد غذایی در خانه پرهیز کنیم، به این معنی که به اندازه خرید کنیم، در گزارش­هایی تلفات مواد غذایی در ایران تا 35 درصد نیز بیان شده است.

۲.   از طرفی بعضی رفتارها مستقیما در از بین رفتن خاک و آب تاثیرگذار هستند که با راه­کارهای ساده می­توان از آن جلوگیری کرد:

الف.   زباله کمتری تولید کنیم، هرچه قدر هم سیستم بازیافت پیشرفته­ای داشته باشیم -که متاسفانه در ایران نداریم- بازهم بخش بزرگی از زباله­های تولید شده راهی مراکز دفن زباله می­شوند و این چیزی جز آلودگی خاک و آب نیست.

b.   زباله را در خانه تفکیک کنیم

ب.    زباله استاندارد و کم شیرابه تولید کنیم، زباله­های تر( حاصل مواد غذایی) -علی رغم تصور عمومی که به طبیعت بازمیگردد- مشکل بزرگ شیرابه را به مراکز جمع آوری و دفن زباله به همراه دارند، شیرابه تولید شده از زباله­های تر بسیار سمی و خطرناک هستند و باعث از بین رفتن میلیون­ها مترمکعب خاک و میلیون­ها لیتر آب خواهند شد.

پ.   زباله­های سمی مثل قطعات الکترونیکی، رنگ و مواد شیمیایی و ... را جدا و به محل­های مناسب تحویل دهیم.

ث.   سبد داخل سینک را در معرض آب خوردگی قرار ندهیم، جای مناسب برای قرارداد آن داخل سینک نیست بلکه آب چکان کنار سیک توصیه می­شود تا از افزایش شیرابه جلوگیری کنیم.

ج.      ته سیگار کوچک ولی پرتعداد (طبق برآوردها روزی 2 ملیارد عدد وارد طبیعت می­شود) قاتل خاموش زمین و خاک است، اگر سیگار می­کشیم ته سیگارمان را در زمین رها نکنیم، هر ته سیگار بین 2000 تا 4000 ماده سمی در خود دارد و توانایی آلوده کردن 500 لیتر آب یا 1 متر مکعب خاک را دارد. و مهم­تر اینکه منشا بسیاری از آتش سوزی­ها در طبیعت ( که یکی از عوامل اصلی ازبین رفتن خاک هستند) یک ته سیگار کوچک و ساده است.

می­بینیم که رفتارهای کوچک ما در طول روز تاثیر بسزایی در از بین رفتن خاک دارد و به همین علت است که یک روز در سال را روز جهانی خاک نامیده­اند. امیدوارم این متن کوتاه انگیزه­ای ایجاد کند کم مسِولانه تر زندگی کنیم.

منتشر شده در کانال تلگرامی امتداد- 1399/09/15

جستجو